Miras hukuku · Ölümden paylaşıma
Mirasta kaybedilen şey çoğu zaman pay değil, süredir.
Mirasbırakanın borcu için üç ay, vergi beyannamesi için dört ay, tenkis için bir yıl, vasiyetnamenin iptali için bir yıl: miras hukukunda hakların çoğu belirli bir süre içinde kullanılmazsa kaybolur. Buna karşılık mirasçıların en sık yaşadığı sorun, yıllarca paylaşılmayan tarlalar, bir kardeşin kullandığı ev ve sağlıkta yapılmış şüpheli devirlerdir; bunlar için ise yol her zaman açıktır. Bu sayfa, kimin ne kadar mirasçı olduğunu, saklı payı ve tenkisi, vasiyetname şekillerini, ölümden sonra atılacak adımları ve paylaşımın nasıl sağlanacağını bir bütün olarak açıklar.
Ofisimiz Sivas merkezlidir; miras paylaşımı, tenkis, muris muvazaası ve ortaklığın giderilmesi davalarında Türkiye'nin her yerinde çalışırız. Mirasçılardan birinin yurt dışında olduğu dosyalar için yurt dışında yaşayan vatandaşlar sayfamıza bakabilirsiniz. Aile şirketlerinde kuşak devri ve payların mirasla geçişi şirketler hukuku sayfamızda ele alınmıştır.
Kim mirasçı olur, ne kadar alır?
Türk Medeni Kanunu yasal mirasçılığı zümre sistemine göre düzenler: önce mirasbırakanın altsoyu (çocuklar ve torunlar), altsoy yoksa ana ve babası ile onların altsoyu (kardeşler ve yeğenler), onlar da yoksa büyük ana ve büyük babaları ile onların altsoyu mirasçıdır (TMK m. 495-497). Önceki zümrede tek bir mirasçı bile varsa sonraki zümre mirasçı olamaz. Sağ kalan eş, bu zümrelerin yanında ayrıca mirasçıdır ve payı, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir (m. 499). Evlilik dışı doğup soybağı kurulmuş çocuklar ile evlatlık, kan hısımı gibi mirasçıdır (m. 498, 500). Hiç mirasçı yoksa miras Devlete geçer (m. 501).
| Mirasbırakanın geride bıraktığı | Sağ kalan eşin payı | Diğer mirasçıların payı |
|---|---|---|
| Eş ve çocuklar (altsoy) | Dörtte bir | Dörtte üç, çocuklar arasında eşit; önce ölen çocuğun payı kendi altsoyuna |
| Yalnız çocuklar | Yok | Tamamı, çocuklar arasında eşit |
| Eş ile ana ve baba (çocuk yok) | Yarısı | Yarısı, ana ve baba arasında eşit; önce ölen ana ya da babanın payı kardeşlere ve yeğenlere; bir tarafta kimse yoksa tamamı diğer tarafa |
| Eş ile büyük ana ve büyük babalar (çocuk, ana ve baba, kardeş yok) | Dörtte üç | Dörtte bir, büyük ana ve büyük babalar ile onların çocukları arasında |
| Yalnız eş | Tamamı | Yok |
| Ne eş ne hısım | Yok | Devlet (m. 501) |
Bu paylar, evlilik mal rejiminin tasfiyesinden sonra kalan terekeye uygulanır. 2002 sonrası evliliklerde sağ kalan eş, önce edinilmiş mallardaki katılma alacağını alır, sonra miras payına katılır; aile konutu üzerinde mülkiyet ya da intifa hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m. 652). Mirasbırakanı kasten öldüren ya da vasiyet yapmasını zorla engelleyen kişi mirastan yoksun kalır (m. 578).
Saklı pay, tenkis ve mirasçılıktan çıkarma
Mirasbırakan, malvarlığının tamamını dilediği gibi bırakamaz. Altsoyu, ana ve babası ya da eşi varsa ancak saklı paylar dışında kalan kısımda ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir (TMK m. 505). Saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal payın dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy ya da ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür (m. 506). Kardeşlerin ve büyük ana ve büyük babaların saklı payı yoktur.
Tenkis davası
TMK m. 560-571Saklı payının karşılığını alamayan mirasçı, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan ölüme bağlı tasarruflarının ve kanunda sayılan sağlararası kazandırmalarının (miras payına mahsuben yapılan devirler, ölümden önceki bir yıl içindeki bağışlar, saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapılan kazandırmalar; m. 565) tenkisini ister. Dava hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamede açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl geçmekle düşer (m. 571). Tenkis def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Muris muvazaası
Yargıtay İBK 1.4.1974, 1/2Mirasbırakanın sağlığında bir mirasçısına "satış" göstererek yaptığı bağış, görünürdeki sözleşme muvazaa, gizli bağış ise şekle aykırılık nedeniyle geçersizdir; diğer mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açar. Dava süreye bağlı değildir ve saklı pay oranıyla sınırlı değildir; taşınmazın tamamı terekeye döner. Tenkisle farkı ve ispat ölçütleri muris muvazaası sayfamızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Mirasçılıktan çıkarma
TMK m. 510-513Mirasbırakan, kendisine ya da yakınlarına karşı ağır suç işleyen ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmeyen saklı paylı mirasçısını, sebebini göstererek ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir; çıkarılan kişi tenkis davası da açamaz, payı varsa altsoyuna geçer. Çıkarma sebebi ispat edilemezse tasarruf yalnız tasarruf edilebilir kısım ölçüsünde ayakta kalır.
Ölüme bağlı tasarrufun iptali
TMK m. 557-559Ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma, hukuka ya da ahlaka aykırılık ve şekle aykırılık hâllerinde vasiyetname ya da miras sözleşmesinin iptali istenir. Dava hakkı öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamede açılma tarihinden itibaren iyi niyetli davalılara karşı on, iyi niyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Hükümsüzlük def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Vasiyetname ve miras sözleşmesi
Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak yeterlidir (TMK m. 502). Vasiyetnamenin geçerliliği şekle bağlıdır; şekle uyulmayan vasiyetname, içeriği ne kadar açık olursa olsun iptal edilebilir. Uygulamada en sık karşılaşılan geçersizlik sebebi, bilgisayarda yazılıp imzalanan ya da tarih taşımayan "el yazılı" vasiyetnamelerdir.
Resmî vasiyetname
TMK m. 532-537Noter ya da sulh hâkimi önünde, iki tanığın katılımıyla düzenlenir. Okuma yazma bilmeyenler için de mümkündür; tanıklar vasiyetnamenin içeriğini bilmek zorunda değildir. Noterde saklandığından kaybolma ve sahtelik riski en düşük şekildir.
El yazılı vasiyetname
TMK m. 538Yıl, ay ve gün gösterilerek, başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olmalıdır. Saklanmak üzere notere ya da sulh hâkimine bırakılabilir. Tarihsiz ya da başkasının yazdığı metin geçersizdir.
Sözlü vasiyet ve miras sözleşmesi
TMK m. 539-541, 545Sözlü vasiyet yalnız yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde, iki tanığa anlatılarak yapılır ve olağan şekle imkân doğduktan bir ay sonra hükümsüz kalır. Miras sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde ve iki tarafın katılımıyla yapılır; tek taraflı geri alınamaz.
Vasiyetname, kanundaki şekillerden birine uyularak yapılan yeni bir vasiyetnameyle ya da yok edilerek her zaman geri alınabilir (m. 542-543). Ölümden sonra vasiyetname, bulunduran kişi tarafından sulh hâkimine teslim edilir ve bir ay içinde açılır; mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına tebliğ edilir. Aile şirketlerinde payların mirasla geçişinin düzenlenmesi, vasiyetnameyle değil esas sözleşme ve ortaklar sözleşmesiyle sağlanır; ayrıntı şirketler hukuku sayfamızda.
Ölümden sonra ilk üç ay: adım adım
- 1
Terekenin tespiti ve korunması
Tapu, banka, araç ve şirket kayıtları ile borçlar (kredi, kefalet, vergi, icra dosyaları) ilk günlerde belirlenir. Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkiminden terekenin yazımı, mühürlenmesi ya da resmen yönetilmesi istenebilir (TMK m. 589). Mirasçı, borçların bilinmediği durumlarda bir ay içinde resmî defter tutulmasını isteyebilir (m. 619); ret süresi defter tutma sürecince durur.
- 2
Mirasçılık belgesi
Yasal mirasçılar belgeyi noterden; kayıtların yetersiz olduğu, yabancı mirasçının bulunduğu ya da yargılamanın gerektiği hâllerde sulh hukuk mahkemesinden alır (m. 598; Noterlik K. m. 71/B). Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı için belge, vasiyetnamenin açılmasından ve bir aylık itiraz süresinin geçmesinden sonra verilir.
- 3
Kabul ya da ret kararı: üç ay
Tereke borca batıksa ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız ret beyanında bulunulur (m. 606, 609). Mirasçılar, sonra gelen mirasçılara sorulmasını isteyebilir (m. 614). Borca batıklık açıkça belliyse miras reddedilmiş sayılır (m. 605/2). Ret süresi içinde tereke mallarını gizleyen ya da kendisine mal eden mirasçı reddedemez (m. 610). Mirasçılar, borçlardan kişisel olarak ve bütün malvarlıklarıyla sorumludur (m. 599).
- 4
Veraset ve intikal vergisi
Beyanname, ölüm Türkiye'de ve mirasçılar Türkiye'deyse ölümden itibaren dört ay; mirasçılar yurt dışındaysa altı ay; ölüm yurt dışındaysa duruma göre dört, altı ya da sekiz ay içinde verilir (VİVK m. 9). Eş ve çocuklar için istisna tutarları her yıl güncellenir; vergi üç yılda altı taksitte ödenir. Tapu intikali için vergi dairesinden ilişik kesme belgesi alınır.
- 5
İntikal ve yönetim
Taşınmazlar mirasçılık belgesiyle tapuda bütün mirasçılar adına elbirliği hâlinde tescil edilir; banka hesapları, araçlar ve şirket payları da aynı belgeyle intikal eder. Bu aşamada tereke henüz paylaşılmamıştır: her mirasçı terekenin korunmasını isteyebilir, ancak tasarruf için bütün mirasçıların birlikte hareketi gerekir (m. 640).
En sık yapılan hata: "borç yok, nasılsa bizim" diye beklemek
Üç aylık ret süresi, mirasbırakanın kefil olduğu krediler ve ortağı olduğu şirket borçları öğrenilmeden geçer; mirasçı, miras payının çok üzerinde bir borçtan kişisel malvarlığıyla sorumlu hâle gelir. Borç ihtimali olan her terekede ilk ay içinde resmî defter istenmeli ya da ret kararı verilmelidir. Yurt dışındaki mirasçı için süre durmaz; ret beyanı, açık yetkili vekâletnameyle vekil aracılığıyla yapılabilir.
Miras ortaklığı ve paylaşım
Birden çok mirasçı varsa mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir elbirliği ortaklığı doğar; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m. 640). Uygulamadaki sorunların kaynağı bu birliktelik zorunluluğudur: bir mirasçı satışa yanaşmadığında, uzakta olduğunda ya da taşınmazı tek başına kullandığında diğerleri yıllarca bekler. Oysa her mirasçı, ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman paylaşmayı isteyebilir (m. 642).
| Yol | Ne sağlar? | Dayanak ve dikkat |
|---|---|---|
| Paylaşma sözleşmesi | Mirasçıların anlaşarak malları aralarında bölüştürmesi ya da elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete dönüştürmesi; tapuda doğrudan uygulanır. | Yazılı şekil zorunludur (m. 676). Taşınmaz devirleri tapuda yapılır. Bütün mirasçıların imzası gerekir. |
| Miras payının devri | Bir mirasçının payını diğer mirasçıya ya da üçüncü kişiye devretmesi. | Mirasçılar arasında yazılı şekil; üçüncü kişiyle noterde düzenleme şekli (m. 677). Üçüncü kişi paylaşmaya katılamaz, yalnız paylaşma sonunda mirasçıya düşeni ister. |
| Elbirliğinin paylı mülkiyete çevrilmesi | Her mirasçının tapuda belirli bir pay sahibi olması; payını tek başına satabilmesi. | Sulh hukuk mahkemesinden istenir; diğer mirasçılar süresi içinde haklı itiraz ileri sürmez ya da paylaşma davası açmazsa dönüşüme karar verilir (m. 644). |
| Ortaklığın giderilmesi davası | Taşınmazın aynen bölünmesi ya da satılarak bedelinin paylaştırılması; tek bir mirasçının talebi yeterlidir. | Sulh hukuk mahkemesi (m. 642). Taşınmazın tamamının bir mirasçıya verilip diğerlerine denkleştirme ödenmesi istenebilir. Satışta mirasçılar ihaleye katılabilir. Ayrıntı ortaklığın giderilmesi sayfamızda. |
| Kullanan mirasçıya karşı ecrimisil | Taşınmazı tek başına kullanan mirasçıdan, diğerlerinin payı oranında kullanım bedeli. | Önce intifadan men koşulu: kullanımın istenmediğinin ihtarname ile bildirilmesi; ihtardan sonraki dönem için ecrimisil. Ayrıntı el atma ve ecrimisil sayfamızda. |
| Şirket paylarının intikali | Limited ve anonim şirket paylarının mirasçılara geçmesi ve şirkette ortaklık. | Esas sözleşmede devir sınırlaması varsa şirketin mirasçıyı reddetme imkânı; ayrıntı şirketler hukuku sayfamızda. |
Mirasçılar arasında dava, çoğu zaman aile ilişkisini de bitirir. Dosyalarımızda önce yazılı paylaşma sözleşmesi ya da payların karşılıklı devri denenir; dava, ancak anlaşma mümkün olmadığında ve müvekkilin onayıyla açılır.
Miras payı hesaplayıcı: yasal pay ve saklı pay
Mirasbırakanın geride bıraktığı yakınları seçin. Araç; her mirasçının yasal payını, saklı payını ve mirasbırakanın vasiyetle serbestçe bırakabileceği kısmı kesir olarak gösterir. Yanıtlarınız yalnızca kendi tarayıcınızda değerlendirilir; hiçbir veri gönderilmez.
Miras payı hesaplayıcı
Araç, TMK m. 495-501 (yasal mirasçılar), m. 499 (sağ kalan eş) ve m. 506 (saklı pay) hükümlerini uygular. Evlilik mal rejiminin tasfiyesi, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların denkleştirilmesi (m. 669 vd.) ve vasiyetnameler hesaba dâhil değildir; somut dosyada paylar bu unsurlara göre değişir. Hesap, hukuki görüş yerine geçmez.
Miras hukukunda süreler
| İşlem | Süre | Başlangıç ve dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Üç ay | Yasal mirasçı için ölümün öğrenildiği, atanmış mirasçı için tasarrufun resmen bildirildiği tarih (TMK m. 606) |
| Resmî defter tutulmasını isteme | Bir ay | Ret süresine ilişkin usulle, sulh hâkiminden (m. 619); defter sürecinde ret süresi işlemez |
| Sonra gelen mirasçının kabul beyanı | Bir ay | Reddin bildirilmesinden; süresinde kabul etmeyen reddetmiş sayılır (m. 614) |
| Atanmış mirasçılık ve vasiyet alacağına itiraz | Bir ay | Tasarrufun mirasçılara bildirilmesinden (m. 598/2) |
| Veraset ve intikal vergisi beyannamesi | Dört, altı ya da sekiz ay | Ölüm tarihinden; ölümün ve mirasçının bulunduğu yere göre (VİVK m. 9) |
| Tenkis davası | Bir yıl; her hâlde on yıl | Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesi; vasiyetnamede açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihi (m. 571) |
| Ölüme bağlı tasarrufun iptali | Bir yıl; her hâlde on ya da yirmi yıl | Tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesi; davalının iyi niyetine göre (m. 559) |
| Muris muvazaasına dayalı tapu iptali | Süresiz | Muvazaa hükümsüzlüğü her zaman ileri sürülür; ancak delillerin zamanla zayıflaması dikkate alınmalıdır |
| Ortaklığın giderilmesi ve paylaşma | Süresiz | Her mirasçı her zaman isteyebilir (m. 642) |
| Mirasçının miras sebebiyle istihkak davası | Bir yıl; her hâlde on ya da yirmi yıl | Hak sahipliğinin ve zilyedin öğrenilmesinden; iyi niyetli olmayan davalıya karşı yirmi yıl (m. 639) |
En sık yapılan sekiz hata
- Ret süresini borçları öğrenmeden geçirmekKefalet ve şirket borçları çoğu zaman ölümden aylar sonra ortaya çıkar; üç ay dolduğunda mirasçı kişisel malvarlığıyla sorumludur. Çözüm, ilk ay içinde resmî defter istemektir.
- Ret süresi içinde tereke malına el uzatmakMirasbırakanın aracını satan, hesabından para çeken ya da eşyayı paylaşan mirasçı, sonradan borç çıktığında mirası reddedemez (m. 610).
- Bilgisayarda yazılmış vasiyetnameYazıcıdan çıkıp imzalanan metin ne resmî ne el yazılı vasiyetnamedir; mirasbırakanın gerçek iradesi bilinse de geçersizdir. El yazılı vasiyetnamede tarih eksikliği de aynı sonucu doğurur.
- Sağlıkta "satış" gösterilen devirleri olağan saymakBedel ödenmeden yapılan devir, satış görünümünde olsa da diğer mirasçılar bakımından muvazaalıdır; tapu iptali davası süreye bağlı değildir, ancak tanıklar ve belgeler zamanla kaybolur.
- Tenkiste bir yılı kaçırmakVasiyetnamenin açılmasıyla ya da devrin öğrenilmesiyle başlayan bir yıllık süre, aile içi görüşmelerle geçirilir; dava hakkı düşer, yalnız def'i kalır.
- Sözlü paylaşıma güvenmek"Tarla sende kalsın, ev bende" biçimindeki anlaşmalar yazılı olmadıkça bağlamaz; bir mirasçının mirasçıları yıllar sonra payı ister. Paylaşma sözleşmesi yazılı, taşınmaz devri tapuda yapılmalıdır.
- Mal rejimi tasfiyesini atlamak2002 sonrası evliliklerde sağ kalan eşin katılma alacağı miras paylarından önce hesaplanır; bu yapılmadan dağıtılan tereke, sonradan açılan katılma alacağı davasıyla yeniden hesaplanır.
- Yurt dışındaki mirasçıyı dışarıda bırakmakElbirliği mülkiyetinde bir mirasçının katılmadığı satış ve paylaşım yapılamaz; yurt dışındaki mirasçı için vekâletname ya da mahkeme yolu baştan planlanmalıdır.
Yaklaşımımız
Önce tereke, sonra dava
Tapu, banka, şirket ve icra kayıtları ile sağlıktaki devirler ilk görüşmede toplanır; terekenin gerçek değeri ve borçları bilinmeden ne ret ne dava kararı verilir.
Aile içinde ölçülülük
Karşı taraf kardeş, anne ya da çocuktur. Önce yazılı paylaşma ya da pay devri aranır; dava, anlaşma mümkün değilse ve müvekkilin onayıyla açılır. Dava açıldığında da sulh kapısı kapatılmaz.
Mal rejimi ve şirket birlikte
Sağ kalan eşin katılma alacağı, aile şirketindeki payların intikali ve ortaklık sözleşmesi, miras paylaşımından ayrı düşünülemez; aile ve şirketler hukuku çalışmalarımız aynı dosyada yürür.
İlden bağımsız takip
Mirasçılık belgesi, intikal ve dava işlemleri UYAP ve vekâletnameyle, mirasçıların bulunduğu ilden ve ülkeden bağımsız olarak yürütülür; ortaklığın giderilmesi satışlarında mirasçı adına ihaleye katılınır.
Sık sorulanlar
Babam vefat etti; annem, ben ve kardeşlerim nasıl pay alırız?
Sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyuyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır; kalan dörtte üç çocuklar arasında eşit paylaşılır (TMK m. 495, 499). Mirasbırakandan önce ölmüş bir çocuğun payı kendi çocuklarına, yani torunlara geçer. Bu paylar, evlilik mal rejiminden doğan alacaklar tasfiye edildikten sonra kalan terekeye uygulanır; eşin katılma alacağı miras payından ayrıdır.
Mirasbırakan bütün malını bir çocuğuna bıraktı; diğerleri ne yapabilir?
Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eşin saklı payı vardır; mirasbırakan ancak saklı paylar dışındaki kısımda serbestçe tasarruf edebilir (TMK m. 505-506). Saklı payını alamayan mirasçı, saklı payın zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl içinde tenkis davası açar (m. 560, 571). Sağlararası devir, satış görünümünde bağışsa ayrıca muris muvazaası nedeniyle tapu iptali davası açılabilir; bu dava süreye bağlı değildir.
Mirasbırakanın borçları var; miras kalan borçtan nasıl kurtulurum?
Mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve bütün malvarlıklarıyla sorumludur (TMK m. 599). Bundan kurtulmanın yolu, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunmaktır (m. 606, 609). Ölüm tarihinde borca batıklık açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (m. 605/2); bunun tespiti için süreye bağlı olmayan dava açılabilir. Ret süresi içinde tereke işlerine karışan, tereke mallarını gizleyen ya da kendisine mal eden mirasçı artık reddedemez (m. 610).
Mirasçılık belgesini nereden alırım?
Yasal mirasçılar, nüfus kayıtlarının yeterli olduğu hâllerde mirasçılık belgesini noterden aynı gün alabilir; kayıtların yeterli olmadığı, yargılamayı gerektiren ve mirasçının yabancı olduğu durumlarda belge sulh hukuk mahkemesinden alınır (TMK m. 598; Noterlik Kanunu m. 71/B). Vasiyetnameyle atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklıları için belge, vasiyetnamenin açılması ve bir aylık itiraz süresinin geçmesinden sonra sulh hukuk mahkemesince verilir. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.
Kardeşlerimle anlaşamıyoruz; miras kalan taşınmazlar nasıl paylaşılır?
Mirasın açılmasıyla mirasçılar arasında terekenin tamamını kapsayan bir elbirliği ortaklığı doğar; her mirasçı her zaman paylaşmayı isteyebilir (TMK m. 640, 642). Anlaşma mümkünse yazılı paylaşma sözleşmesi yapılır (m. 676); mümkün değilse sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılır ve taşınmaz, mümkünse aynen bölünür, değilse satılarak bedeli paylaştırılır. Taşınmazın bir mirasçıya verilip diğerlerine denkleştirme ödenmesi de mahkemeden istenebilir.
Vasiyetname nasıl yapılır, elle yazılan vasiyet geçerli mi?
Üç şekil vardır: iki tanığın katılımıyla noter ya da sulh hâkimi önünde düzenlenen resmî vasiyetname (TMK m. 532); yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılıp imzalanan el yazılı vasiyetname (m. 538); yalnız ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde iki tanığa anlatılan sözlü vasiyet (m. 539). Bilgisayarda yazılıp imzalanan metin vasiyetname değildir. Vasiyetname, yeni bir vasiyetnameyle ya da yok edilerek her zaman geri alınabilir (m. 542-543).
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'deyse ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde; mirasçılar yurt dışındaysa altı ay içinde. Ölüm yurt dışında gerçekleşmişse mirasçılar Türkiye'deyse altı ay, aynı ülkedeyse dört ay, başka bir yabancı ülkedeyse sekiz ay içinde (VİVK m. 9). Beyanname vergi dairesine, yurt dışındakiler için konsolosluğa verilir; tapuda intikal için vergi dairesinden ilişik kesme yazısı alınır.
Mirasbırakan sağlığında evini bir çocuğuna "sattı"; gerçekte bağış. Ne yapılabilir?
Satış görünümü altında yapılan bağışlar muris muvazaası oluşturur; diğer mirasçılar tapu iptali ve tescil davasıyla taşınmazın terekeye dönmesini sağlayabilir. Bu dava saklı pay oranına bağlı değildir ve süreye tabi değildir; ancak muvazaanın (bedelin ödenmediğinin, mirasbırakanın mal kaçırma iradesinin) ispatı gerekir. Devir gerçek bir bağışsa ya da bedel kısmen ödenmişse tenkis davası gündeme gelir. Ayrıntı muris muvazaası sayfamızdadır.
Mirasçılardan biri yurt dışında ya da ulaşılamıyor; işlemler durur mu?
Mirasçılık belgesi, tapuda intikal ve vergi beyanı diğer mirasçılarca yürütülebilir; ancak elbirliği mülkiyeti nedeniyle satış ve paylaşım için bütün mirasçıların katılımı ya da mahkeme kararı gerekir. Yurt dışındaki mirasçı, konsoloslukta ya da apostilli vekâletnameyle temsil edilir; ulaşılamayan mirasçıya mahkeme yoluyla tebligat yapılır ve gerekirse kayyım atanır. Ortaklığın giderilmesi davası, katılmayan mirasçıya rağmen sonuçlanır. Ayrıntı yurt dışında yaşayan vatandaşlar sayfamızda.
Eşimle evliyken edindiğimiz mallar mirasta nasıl hesaplanır?
2002 sonrası evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Eşlerden biri öldüğünde önce mal rejimi tasfiye edilir: sağ kalan eşin katılma alacağı (edinilmiş malların artık değerinin yarısı) terekeden ayrılır ve eşe ödenir; kalan tereke miras paylarına göre dağıtılır. Sağ kalan eş böylece hem katılma alacağını hem miras payını alır. Aile konutu üzerinde eşe mülkiyet ya da intifa hakkı tanınması da istenebilir (TMK m. 652).
İlk adım
Mirasçılık belgesini ve tapu kayıtlarını gönderin; ret ve tenkis sürelerini aynı gün söyleyelim
Ölüm tarihi, nüfus kayıt örneği, tapu kayıtları ve biliniyorsa borçlar; bu dört bilgiyle hangi sürenin işlediğini, mirasın reddinin gerekip gerekmediğini ve paylaşım için hangi yolun uygun olduğunu yazılı olarak bildirelim. Görüşme, bulunduğunuz ilden bağımsız olarak görüntülü yapılabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki görüş yerine geçmez. Görüşmenin içeriği Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca gizlidir.