Çalışma Alanları · İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
İş hukukunda sonucu çoğu zaman ilk otuz gün belirler.
İş ilişkisi sona erdiğinde her iki taraf için de süreler çok kısa işler: işe iade için fesihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; işveren tarafında ise fesihten önce atılmayan bir adım, aylar sonra mahkemede telafi edilemez. Henüz ayrılmamış ve "istifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim" diye soran işçi için de süre aynı derecede belirleyicidir: haklı fesih altı iş günü içinde yapılır. Bu sayfa; işçi ve işveren tarafında en sık karşılaştığımız durumları, süreleri ve sürecin nasıl işlediğini, karar vermeden önce durumunuzu görebilmeniz için bir araya getirir. İşten ayrılmak isteyenler için kontrol bölümü aşağıdadır.
Ofisimizde iş ve sosyal güvenlik hukuku çalışmaları, bu alanda doçent unvanına sahip akademisyen ortağımız Av. Doç. Dr. Kübra Öz'ün yürütücülüğünde, hem işçi hem işveren tarafında dosya tecrübesiyle yürütülür.
İşten Ayrılmak İstiyorum: İstifadan Önce Kontrol Edin
İşten çıkarılmak ile işten ayrılmak, hukuken iki ayrı dünyadır. Çıkarılan işçinin hakları feshin biçimine, ayrılan işçinin hakları ise ayrılma sebebine bağlıdır. Kural, kendi isteğiyle ayrılan işçinin kıdem tazminatı alamamasıdır; ancak kanun, bu kurala haklı sebep ve özel hâllerden oluşan geniş bir istisna listesi eklemiştir. İstifa dilekçesi imzalandıktan sonra bu istisnaları ileri sürmek zorlaşır; bu nedenle kontrol, istifadan önce yapılmalıdır.
| Ayrılma sebebiniz | Kıdem tazminatı | Nasıl ayrılmalısınız? |
|---|---|---|
| Ücret, fazla mesai, prim ya da ikramiye ödenmiyor ya da eksik ödeniyor | Evet (haklı fesih) | Sebebi açıkça yazan fesih bildirimi, tercihen noterden; ihbar süresi beklenmez (İş K. m. 24/II-e, m. 26). Önce bordro ve banka dökümünü toplayın. |
| Sigorta primi hiç ya da gerçek ücret üzerinden yatırılmıyor | Evet (haklı fesih) | e-Devlet hizmet dökümüyle belgeleyin; fesih bildirimi ve ayrıca hizmet tespiti davası (beş yıl içinde). |
| Hakaret, taciz, tehdit, mobbing | Evet (haklı fesih) | Yazışma, tanık ve varsa sağlık kaydı; olayı öğrenmeden itibaren altı iş günü içinde fesih (m. 24/II-b, c, d; m. 26). |
| Görev, işyeri ya da ücrette esaslı değişiklik dayatıldı | Evet, işveren feshederse; haklı fesihte de evet | Yazılı teklifi altı iş günü içinde yazılı kabul etmezseniz değişiklik sizi bağlamaz (m. 22); işveren buna rağmen feshederse kıdem ve ihbar tazminatı ile işe iade gündeme gelir. |
| İş sağlığınız için tehlikeli hâle geldi | Evet (haklı fesih) | Sağlık kurulu raporu; sebebi yazan fesih bildirimi (m. 24/I). |
| Evlilik (kadın işçi, evlilikten itibaren bir yıl içinde) | Evet | Evlilik tarihini ve sebebini yazan bildirim; evlilik cüzdanı (1475 s. K. m. 14). İhbar tazminatı doğmaz. |
| Muvazzaf askerlik | Evet | Sevk belgesiyle, sebebi yazan bildirim (1475 s. K. m. 14). |
| Emeklilik; ya da on beş yıl sigortalılık ve üç bin altı yüz gün prim | Evet | SGK'dan alınacak "kıdem tazminatına esas yazı" ile bildirim (1475 s. K. m. 14/5). Aynı yazıyla birden fazla işyerinden tazminat alınamaz. |
| Başka iş buldum, taşınıyorum, kişisel sebep | Hayır | İhbar süresine uyarak (kıdeme göre iki, dört, altı ya da sekiz hafta; m. 17) yazılı bildirim; uymazsanız işverene ihbar tazminatı ödersiniz. Birikmiş ücret ve yıllık izin ücreti her hâlde ödenir. |
| İşveren "istifa et" diyor ya da ikale teklif ediyor | İstifa ederseniz hayır; işveren feshederse evet | İmzalamayın. Fesih işverene aittir; ikale ancak kıdem ve ihbara ek makul bir yarar içeriyorsa geçerli sayılır. İşsizlik ödeneği de istifada kaybedilir. |
İstifadan önce kontrol aracı
Ayrılma sebebinizi ve kıdeminizi seçin; kıdem ve ihbar tazminatı hakkınızı, uymanız gereken süreyi ve ayrılmadan önce yapılacakları görün. Yanıtlarınız yalnızca kendi tarayıcınızda değerlendirilir; hiçbir veri gönderilmez.
Araç, 4857 sayılı İş Kanunu m. 17, 22, 24, 26 ve 1475 sayılı Kanun m. 14 hükümlerini esas alır. Basın, deniz ve tarım işçileri ile bazı küçük işyerleri için farklı kurallar vardır; sonuç, hukuki görüş yerine geçmez.
İstifa dilekçesi, işçinin en kolay imzaladığı ve en zor geri aldığı belgedir.
İşçiyseniz: En Sık Karşılaştığımız Beş Durum
Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve fazla çalışma alacaklarınızı 2026 parametreleriyle görmek için işçi alacakları hesaplayıcısını kullanabilirsiniz; veri gönderilmez.
İş hukuku dosyalarının büyük bölümü, iş ilişkisinin sona ermesiyle ya da ücretin eksik ödenmesiyle başlar. Aşağıdaki beş durumun her birinde hangi hakkın doğduğu ve hangi sürenin işlediği birbirinden farklıdır.
İşten çıkarıldım
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran bir işyerinde en az altı aydır belirsiz süreli sözleşmeyle çalışıyorsanız, işveren feshi geçerli bir sebebe dayandırmak zorundadır. Geçerli sebep yoksa işe iade davası açılabilir; ancak bunun için fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak gerekir. Bu süre kaçırıldığında işe iade hakkı tümüyle kaybolur; yalnızca tazminat ve alacak talepleri kalır.
Tazminatım ödenmedi
Kıdem tazminatı için en az bir yıllık çalışma ve kanunda sayılan bir sona erme hâli gerekir; ihbar tazminatı ise fesihte bildirim süresine uyulmamasının karşılığıdır. İkisi de ödenmemişse ya da eksik ödenmişse, fazla mesai ve yıllık izin alacaklarıyla birlikte talep edilir. Bu alacaklarda zamanaşımı beş yıldır; tazminatlarda süre iş ilişkisinin sona erdiği tarihten, fazla mesai gibi ücret alacaklarında ise her ayın ücretinin ödenmesi gereken tarihten işler.
Fazla mesai yaptım, karşılığını almadım
Haftalık kırk beş saati aşan çalışma fazla mesaidir ve en az yüzde elli zamlı ödenir. Bordroda görünmeyen fazla mesai tanıkla, işyeri giriş çıkış kayıtlarıyla, yazışmalarla ve iş programlarıyla ispat edilir. Yalnızca tanık beyanına dayanan hesaplarda mahkemeler takdiri bir indirim uyguladığından, belge toplamaya işten ayrılmadan önce başlamak sonucu doğrudan etkiler.
Kendim ayrılmak zorunda kaldım
Ücretin ödenmemesi, sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması, mobbing ya da çalışma koşullarının esaslı biçimde ağırlaştırılması; işçiye sözleşmeyi haklı sebeple derhâl feshetme ve kıdem tazminatı isteme hakkı verir. Buradaki en büyük hata, hiçbir gerekçe göstermeden istifa dilekçesi imzalamaktır. Fesih bildiriminin nasıl yazıldığı, davanın kaderini belirler.
İş kazası geçirdim
İş kazası, işverenin kolluğa derhâl ve Sosyal Güvenlik Kurumuna üç iş günü içinde bildirmesi gereken bir olaydır. Kurum tarafından bağlanan gelir ve ödenekler zararın tamamını karşılamaz; karşılanmayan kısım için işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılır. Bu davalarda kusur oranı ve maluliyet derecesi bilirkişi raporlarıyla belirlenir; raporlara itiraz süreci, davanın en teknik aşamasıdır.
İş hukukunda hak çoğu zaman kaybolmaz; süre kaçırıldığı için kullanılamaz hâle gelir.
İşverenseniz: Fesihten Önce Yapılması Gerekenler
İşveren tarafında yürüttüğümüz dosyalarda gördüğümüz ortak nokta şudur: Davalar genellikle feshin kendisinden değil, fesih öncesi eksik bırakılan adımlardan kaybedilir. Geçersiz sayılan bir fesih; en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti, dört ila sekiz aylık işe başlatmama tazminatı ve yargılama giderleri olarak geri döner.
- Performans ya da davranış kaynaklı fesihlerde işçinin yazılı savunması alınmış mı?
- Uyarı, savunma ve değerlendirme belgeleri tarihli ve imzalı olarak dosyada mı?
- İşletmesel sebebe dayanan fesihlerde fesihten kaçınma seçenekleri (başka bölümde görevlendirme, esnek çalışma) değerlendirildi mi?
- Fesih bildirimi yazılı yapıldı, sebep açık ve kesin biçimde yazıldı mı?
- İkale (karşılıklı anlaşma) yoluna gidiliyorsa işçiye makul bir yarar sağlandı mı?
- Bordro, puantaj ve yıllık izin kayıtları gerçek çalışmayı yansıtıyor mu?
Bu soruların cevabı "hayır" ise fesih kararı ertelenmeli ve önce eksikler tamamlanmalıdır. Sürekli danışmanlık verdiğimiz işverenlerde fesih kararları, uygulamaya geçmeden önce birlikte değerlendirilir; işyeri yönetmelikleri, iş sözleşmeleri ve disiplin süreçleri bu bakışla kurulur.
Önleyici danışmanlık
İş sözleşmesi tipleri, deneme süresi, rekabet yasağı ve gizlilik hükümleri, işyeri yönetmeliği, fazla çalışma onayı, yıllık izin planlaması, alt işveren ilişkisinin kurulması, çalışanların kişisel verilerinin işlenmesi.
Uyuşmazlık yönetimi
Arabuluculuk toplantılarında temsil, işe iade ve alacak davalarında savunma, iş kazası tazminat ve Kurum rücu davaları, idari para cezalarına itiraz, sosyal güvenlik denetimlerine hazırlık.
Arabuluculuk: Dava Açmadan Önceki Zorunlu Adım
İşe iade talepleri ile işçi ve işveren alacak ve tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; başvuru yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden reddedilir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır.
- Arabuluculuk görüşmesi bir müzakeredir, duruşma değildir. Anlaşma sağlanırsa tutanak mahkeme kararı gibi icra edilebilir; sağlanamazsa dava yolu açılır.
- Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, davayı kazansa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
- İşe iade uyuşmazlıklarında anlaşmaya varılıyorsa işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatının parasal tutarının tutanakta açıkça belirlenmesi zorunludur; aksi hâlde anlaşma sağlanamamış sayılır.
- Anlaşamama tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren işe iade davası için iki hafta, alacak davaları için zamanaşımının kalan kısmı işler.
Arabuluculuk aşamasını "nasılsa anlaşılmaz" diye geçiştirmek, çoğu zaman en iyi uzlaşma fırsatını harcamaktır. Toplantıya hesaplanmış bir taleple ve belgelerle gidilir; bu nedenle arabuluculuk öncesi hazırlığı dava hazırlığından ayırmayız.
Süreç Nasıl İşler?
Bir iş hukuku dosyası, hangi tarafta olursanız olun, birbirini izleyen aynı aşamalardan geçer. Süreler aşağıda en çok yanılgıya yol açan noktalarıyla birlikte verilmiştir.
Belgeler ve kronoloji
İş sözleşmesi, bordrolar, banka kayıtları, fesih bildirimi, savunma ve uyarı yazıları, yazışmalar ve tanık listesi toplanır. Olayların tarih sırası çıkarılır; hangi sürenin hangi tarihte başladığı burada netleşir.
Hesap ve değerlendirme
Alacaklar kalem kalem hesaplanır; işe iade şartları ve geçerli sebep ihtimali değerlendirilir. İşverene, dava açılırsa karşılaşacağı tutar; işçiye, gerçekçi beklenti bu aşamada açıkça söylenir.
Arabuluculuk
Başvuru yapılır, toplantıya belgeler ve hesaplanmış taleple katılınır. Anlaşma sağlanırsa süreç burada biter; sağlanamazsa son tutanakla dava yolu açılır.
Dava ve yargılama
İş mahkemesinde dava açılır. Tanıklar dinlenir, işyeri kayıtları getirtilir, bilirkişi hesap raporu alınır. Rapora itiraz, dosyanın en çok emek isteyen aşamasıdır; hesap hatası burada düzeltilmezse karara yansır.
Karar, istinaf ve icra
Karar sonrası istinaf başvurusu ve gerekirse temyiz takip edilir. Kesinleşen alacak için icra takibi başlatılır; işe iade kararlarında işçinin on iş günü içinde işverene başvurması, işverenin bir ay içinde işe başlatması gerekir.
Sosyal güvenlik
Sigorta Primi, Hizmet Tespiti ve Kurum Uyuşmazlıkları
Sigortasız çalıştırılan ya da primi gerçek ücretin altından yatırılan işçi, hizmet tespiti davasıyla çalışmasını Kuruma tescil ettirebilir; bu dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Emeklilik, yaşlılık aylığı bağlanması, iş kazası geliri ve meslek hastalığı tespitine ilişkin uyuşmazlıklar da bu alanın parçasıdır.
İşveren tarafında ise Kurumun idari para cezaları, prim borcu tebligatları, iş kazası sonrası rücu davaları ve sosyal güvenlik denetimleri; süresinde itiraz edilmediğinde kesinleşen ve tutarı hızla büyüyen başlıklardır. Bu tebligatlar için itiraz süreleri çoğu zaman on beş gündür.
Ofisimizin Yaklaşımı
İş hukuku, kanun metninden çok yargı uygulamasının şekillendirdiği bir alandır; aynı olay, farklı belgelendirmeyle zıt sonuçlar doğurabilir. Bu alandaki konumumuz birkaç somut noktadan doğar:
Akademik birikim
Ortağımız Av. Doç. Dr. Kübra Öz, iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında doçent unvanına sahip bir akademisyendir. Güncel yargı uygulamasını ve öğretideki tartışmaları dosyalarımıza bu birikimle taşırız.
İki tarafı da tanımak
Hem işçi hem işveren tarafında dosya yürütürüz. Karşı tarafın nasıl düşündüğünü ve nerede hata yaptığını bilmek, hem müzakerede hem yargılamada belirleyicidir.
Hesabı kendimiz kontrol ederiz
Bilirkişi hesap raporlarını, ekibimizdeki finans danışmanıyla birlikte kalem kalem denetleriz. Fazla mesai, hafta tatili ve kıdem hesaplarındaki hatalar, itiraz süresi geçmeden yakalanır.
Gerçekçi beklenti
İlk görüşmede, dava açılıp açılmaması gerektiğini ve beklenen sonucu açıkça söyleriz. Bazen en doğru tavsiye, arabuluculukta anlaşmak ya da hiç dava açmamaktır.
Bu Alandaki Akademik Çalışmalarımız
İş ve sosyal güvenlik hukuku çalışmalarımızı yürüten ortağımız Av. Doç. Dr. Kübra Öz'ün kitapları, kitap bölümleri, hakemli dergi makaleleri ve bilimsel toplantılarda sunduğu bildiriler aşağıdadır; bu sayfadaki açıklamalar ve araçlar, aynı araştırma birikimine dayanır. 2021 ve öncesi yayınlar "Kübra Demir" adıyla yayımlanmıştır. Kaynak: YÖK Akademik; tam liste için AVESİS akademik profili · ORCID.
Kitaplar ve kitap bölümleri
Hakemli dergi makaleleri
Bilimsel toplantılarda sunulan bildiriler
Sık Sorulan Sorular
İşe iade davası açabilmem için hangi şartlar gerekir?
İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, en az altı aylık kıdeminizin bulunması, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olmanız ve feshin geçerli bir sebebe dayanmaması gerekir. Fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
İstifa ettim ya da edeceğim; kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak kendi isteğiyle ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak ayrılma ücretin ödenmemesi, sigortanın eksik bildirilmesi, mobbing gibi haklı bir sebebe dayanıyorsa ya da evlilik, askerlik ve emeklilik gibi kanunda sayılan hâllerden biri varsa tazminat hakkı doğar. "İstifa" yazan bir dilekçe bu hakkı zorlaştırır; ayrılma sebebinin bildirimde açıkça yazılması gerekir. Henüz ayrılmadıysanız istifadan önce kontrol bölümündeki tabloya ve araca bakın.
Fazla mesaimi nasıl ispat edebilirim?
Puantaj ve giriş çıkış kayıtları, iş programları, e-posta ve mesaj yazışmaları, araç ve kamera kayıtları ile birlikte çalıştığınız kişilerin tanıklığıyla. Yalnızca tanık anlatımına dayanan hesaplarda mahkemeler takdiri indirim yaptığından, belge niteliğindeki delillerin önemi büyüktür.
Arabuluculuğa gitmeden doğrudan dava açabilir miyim?
İşe iade ile işçi ve işveren alacak ve tazminat davalarında hayır; arabuluculuk dava şartıdır ve başvurulmadan açılan dava reddedilir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu değildir.
Sigortam eksik yatırılmış; ne yapabilirim?
Hizmet tespiti davasıyla gerçek çalışma sürenizi ve ücretinizi Kuruma tescil ettirebilirsiniz. Dava, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır; bu sürede açılmazsa, Kuruma yapılmış bir bildirim yoksa hak düşer.
İş hukuku davası ne kadar sürer?
Arabuluculuk aşaması genellikle birkaç hafta içinde tamamlanır. Dava açılırsa ilk derece yargılaması, tanık ve bilirkişi aşamalarına bağlı olarak çoğunlukla bir ila iki yıl sürer; istinaf aşaması buna eklenir. İşe iade davaları kanunen ivedi görülür ve daha kısa sürer.
Bir çalışanı işten çıkarmadan önce ne yapmalıyım?
Fesih sebebini belgeleyin, davranış ya da performans kaynaklı sebeplerde yazılı savunma alın, uyarı ve değerlendirme kayıtlarını tamamlayın, feshin son çare olup olmadığını değerlendirin ve fesih bildirimini yazılı, sebebi açık biçimde yapın. Bu adımların her biri, olası bir işe iade davasında belirleyicidir.
Avukatlık ücreti nasıl belirlenir?
Ücret, Avukatlık Kanunu ve yürürlükteki asgari ücret tarifesi çerçevesinde, işin kapsamı ve süresi gözetilerek yazılı bir ücret sözleşmesiyle belirlenir. İlk değerlendirme görüşmesinde ücret çerçevesi açıkça konuşulur; dava sonunda karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti bundan ayrıdır.
İletişim
İlk Değerlendirme Görüşmesi
İş ilişkiniz yeni sona erdiyse ya da bir fesih kararının eşiğindeyseniz, sürelerin kısa olduğunu unutmayın. İlk görüşmede belgelerinizi inceler, hangi sürenin işlediğini ve gerçekçi seçeneklerinizi açıkça anlatırız.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir. Görüşmenin içeriği Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca gizlidir.