Ceza hukuku · Soruşturmadan infaza

Savunma, ilk ifadeyle başlar; kararla bitmez.

Ceza dosyalarının çoğu duruşma salonunda değil, karakolda verilen ilk ifadede, savcılıkta kaçırılan bir itiraz süresinde ya da kararın tebliğinden sonraki iki haftada kaybedilir. Bu sayfa, hakkında soruşturma ya da dava açılan kişiye ve suçun mağduruna, soruşturmanın ilk anından cezanın infazına kadar her aşamada hangi hakkının bulunduğunu, hangi sürenin işlediğini ve hangi kararın geri alınamayacağını anlatır.

Ofisimiz Sivas merkezlidir; fakat ağır ceza dosyaları ile ticari hayattan doğan ekonomik suçlarda (dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, belgede sahtecilik, vergi ve iflas suçları) Türkiye'nin her yerinde şüpheli, sanık ve mağdur tarafında çalışırız. Dosya hangi ilde olursa olsun dosyayı UYAP üzerinden takip eder, duruşmalara katılırız. Beklediğinizden ağır bir karar aldıysanız dosya incelemesi ve ikinci görüş sayfamıza da bakın.

Soruşturma: ifade, gözaltı, tutuklama

Soruşturma, savcının suç şüphesini öğrenmesiyle başlar ve iddianame ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla biter. Bu aşamada dosya gizlidir, şüpheli çoğu zaman neyle suçlandığını tam olarak bilmez ve en kalıcı beyanlar burada verilir. Yargıtay'ın yerleşik ölçütü basittir: müdafi olmadan kollukta alınan ifade, mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m. 148/4). Buna rağmen dosyaların çoğu, ilk ifadede söylenen bir cümleyle şekillenir.

İfadeye çağrıldıysanız

CMK m. 147-150

İfade vermeden önce müdafiyle görüşme ve ifade sırasında müdafinin hazır bulunması hakkınız vardır; isterseniz baro bir müdafi görevlendirir. Suçlamayı ve dayanağını öğrenme, susma, lehinize delil toplanmasını isteme hakkınız vardır. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi zorunludur. Çağrı kâğıdındaki suç adını ve dosya numarasını öğrenip gelmeden önce bir avukata danışmak, ifadenin içeriğini belirler.

Gözaltına alındıysanız

CMK m. 91, 95

Bireysel suçlarda gözaltı yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez (yol süresi en çok on iki saat). Toplu suçlarda savcı, her defasında bir günü geçmemek üzere en çok üç gün uzatabilir. Yakınlarınıza haber verilmesi zorunludur. Gözaltı kararına ve uzatmaya karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; süre sonunda ya serbest bırakılırsınız ya da tutuklama istemiyle hâkim önüne çıkarılırsınız.

Tutuklama ve adli kontrol

CMK m. 100-109

Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi ve kaçma ya da delil karartma şüphesi gerekir; katalog suçlarda bu şüphe var sayılabilir. Yalnızca adli para cezası gerektiren ya da üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda (vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç) tutuklama yapılamaz. Tutuklama kararına iki hafta içinde itiraz edilir; tutukluluk en geç otuz günde bir incelenir ve her zaman tahliye istenebilir. Adli kontrol (imza, yurt dışı yasağı, konutu terk etmeme) tutuklamanın yerine geçen tedbirdir ve her duruşmada yeniden talep edilebilir.

Tutukluluk ne kadar sürebilir?

CMK m. 102

Soruşturmada ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde altı ay, ağır ceza işlerinde bir yıl. Kovuşturmada ağır ceza dışı işlerde en çok bir yıl artı altı ay uzatma; ağır ceza işlerinde iki yıl artı üç yıl uzatma. Bu üst sınırlar tutukluluğun "olağan" olduğu anlamına gelmez: makul süre her dosyada ayrıca denetlenir ve gerekçesiz uzatmalar Anayasa Mahkemesi önünde ihlal sebebidir.

Soruşturmada karşılaşacağınız işlem	Bilmeniz gereken
Arama ve el koyma	Konutta arama kural olarak hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca varsa savcı emriyle yapılır; gece konutta arama sınırlıdır. Arama tutanağını okuyup imzalamadan önce itirazınızı yazdırın; hukuka aykırı arama ile elde edilen delil hükme esas alınamaz (CMK m. 116-123, 217/2).
Telefon ve iletişim kayıtları	İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması yalnızca katalog suçlarda ve hâkim kararıyla mümkündür; kararın kapsamı ve süresi dışında elde edilen kayıt delil olamaz (CMK m. 135-138). HTS kaydı ile içerik dinleme farklı şeylerdir.
Dosyaya erişim ve kısıtlama	Müdafi soruşturma dosyasını inceleyebilir; savcının talebiyle hâkim kısıtlama kararı verebilir, ancak şüphelinin ifadesi, bilirkişi raporları ve şüphelinin hazır bulunmaya yetkili olduğu işlem tutanakları kısıtlanamaz (CMK m. 153).
Uzlaştırma	Şikâyete bağlı suçlar ile basit kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit, hırsızlık, basit dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma gibi sayılı suçlarda dosya uzlaştırmacıya gönderilir. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; uzlaştırma yapılmadan açılan dava bozma sebebidir (CMK m. 253-254).
Ön ödeme	Yalnızca adli para cezası ya da üst sınırı altı ayı geçmeyen hapis gerektiren suçlarda belirlenen tutarı ödeyen şüpheli hakkında dava açılmaz; bu ödeme sabıka kaydına işlemez (TCK m. 75).
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi	Üst sınırı üç yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda savcı, şartları varsa davayı beş yıl erteleyebilir; bu sürede kasıtlı suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK m. 171).
Seri muhakeme ve basit yargılama	Sayılı suçlarda savcı, kabul etmeniz hâlinde yarı oranında indirimli bir ceza teklif eder (seri muhakeme, CMK m. 250); kabul sonradan geri alınamaz. Üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda mahkeme duruşma yapmadan dosya üzerinden karar verebilir ve cezayı dörtte bir indirir (basit yargılama, CMK m. 251). İkisinde de karar vermeden önce dosyayı bir avukatla okumak gerekir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı	Savcı dava açmazsa mağdur, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m. 173). Şüpheli için ise karar, beraat benzeri bir sonuç doğurur ve haksız gözaltı ya da tutukluluk varsa tazminat yolunu açar.

İlk ifadede en sık yapılan hata

"Avukata gerek yok, ben anlatırım" diyerek verilen ifade. İfade bir savunma değil, delildir. Sonradan "öyle demek istememiştim" denilen her cümle tutanakta durur. İfadeye çağrıldığınızı öğrendiğiniz an, ifadeyi vermeden önce bizi arayın; çoğu zaman dosyayı inceleyip yanınızda bulunmak için bir gün yeterlidir.

II.

Dava: iddianameden hükme

İddianamenin kabulüyle şüpheli "sanık" olur ve dosya artık açıktır. Kovuşturma aşamasının sanık için en değerli yanı, delillerin yüz yüze tartışıldığı ve savunmanın kayda geçtiği tek aşama olmasıdır. İstinaf ve temyiz, burada dosyaya girmemiş bir delili ya da ileri sürülmemiş bir savunmayı yoktan var edemez.

1
İddianame ve kabul
Savcı, yeterli şüphe varsa iddianame düzenler; mahkeme on beş gün içinde kabul ya da iade eder. İddianamede sevk maddeleri (hangi suç, hangi fıkra) savunmanın çerçevesini çizer; ancak mahkeme, sanığa ek savunma hakkı vermek şartıyla suç vasfını değiştirebilir (CMK m. 226). İddianame tebliğinden duruşmaya en az bir hafta süre bulunmalıdır.
2
Tensip ve hazırlık
Mahkeme duruşma gününü belirler, tanıkları çağırır, kayıtları ister. Savunma tarafı da bu aşamada tanık listesi, belge ve delil taleplerini sunmalıdır; "duruşmada söyleriz" diye bırakılan talepler çoğu zaman gecikir ya da reddedilir.
3
Sorgu ve deliller
Sanığın sorgusu, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporları, belgelerin okunması. Her delile karşı beyan hakkı vardır; tutanağa geçmeyen itiraz, istinafta yapılmamış sayılır. Hukuka aykırı delil itirazı burada yapılır (CMK m. 206, 217). Tutuklu sanık için her celsede tutukluluk gözden geçirilir.
4
Esas hakkında mütalaa ve savunma
Savcı mütalaasını açıklar; sanık ve müdafi esas hakkında savunma yapar. Savunma yazılı da verilebilir ve verilmelidir: suç vasfı, lehe hükümler (haksız tahrik, etkin pişmanlık, teşebbüs), ceza tayini ve alternatif kurumlar (aşağıda) ayrı ayrı ve gerekçeli istenir. Mahkemenin değerlendirmediği her talep, istinaf sebebidir.
5
Hüküm
Beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın düşmesi ya da reddi. Mahkûmiyette mahkeme önce temel cezayı belirler (TCK m. 61), artırım ve indirimleri sırayla uygular, takdiri indirimi (TCK m. 62) değerlendirir, sonra ceza alternatiflerini tartışır. Gerekçeli karar tebliğ edildiğinde iki haftalık istinaf süresi başlar.

Ceza nasıl belirlenir?

Kanundaki alt ve üst sınır arasında temel ceza; suçun işleniş biçimi, zararın ağırlığı, kast ya da taksirin yoğunluğu ve failin amacına göre belirlenir (TCK m. 61). Alt sınırdan uzaklaşmanın gerekçesi gösterilmek zorundadır. Ardından nitelikli hâller ve indirim sebepleri (teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş, akıl hastalığı, etkin pişmanlık) uygulanır; en son takdiri indirim (altıda bire kadar) ve ceza alternatifleri değerlendirilir. Bu sıranın bozulması ya da bir basamağın gerekçesiz geçilmesi, istinafta en sık rastlanan bozma sebeplerindendir.

III.

Ceza alternatifleri: cezaevine girmeden

Mahkûmiyet her zaman cezaevi demek değildir. Kanun, belli sınırların altındaki cezalar için dört ayrı kurum öngörür. Hangisinin uygulanabileceği cezanın miktarına, sabıka durumuna ve zararın giderilmiş olmasına bağlıdır; mahkemenin bunları değerlendirmemesi ya da gerekçesiz reddetmesi istinaf sebebidir.

Kurum	Şartlar	Sonuç
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıCMK m. 231	İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası; daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamak; mağdurun zararının tamamen giderilmiş olması (hemen giderilemiyorsa denetim süresince taksitle); mahkemede yeniden suç işlemeyeceği kanaati. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında uygulanmaz.	Hüküm açıklanmaz; beş yıllık denetim süresinde kasıtlı suç işlenmezse dava düşer. Karar adli sicile değil ayrı bir kayda işlenir. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır. Karara karşı istinaf yolu açıktır (1 Haziran 2024 sonrası kararlar).
Hapis cezasının ertelenmesiTCK m. 51	İki yıl veya daha az hapis (on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişiler için üç yıl); daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm olmamak; pişmanlık kanaati. Mahkeme zararın giderilmesini şart koşabilir.	Ceza infaz edilmez; bir ila üç yıllık denetim süresi iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır. Mahkûmiyet adli sicile işler. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse ceza kısmen ya da tamamen infaz edilir.
Seçenek yaptırımlara çevirmeTCK m. 50	Kısa süreli hapis, yani bir yıl veya daha az hapis cezası. Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş kişinin otuz gün ve daha az hapis cezası ile fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin bir yıl ve altı hapis cezası zorunlu olarak çevrilir.	Hapis; adli para cezasına, zararın giderilmesine, eğitim kurumuna devama, belli yerlere gitmekten yasaklanmaya, meslek yasağına ya da kamuya yararlı işte çalıştırmaya çevrilir. Çevrilen yaptırım yerine getirilmezse hapis infaz edilir.
Adli para cezasıTCK m. 52	Kanunda doğrudan öngörülen ya da hapisten çevrilen para cezası. Gün sayısı ile günlük tutarın (yirmi ila yüz lira arası, ekonomik duruma göre) çarpımıyla belirlenir; taksitlendirilebilir.	Ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilir ve bu hapis için koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Hapisten çevrilen ve 15.000 TL'yi aşmayan doğrudan adli para cezaları için istinaf yolu kapalıdır (CMK m. 272/3).

Bu kurumlar birbirinin yerine geçmez ve bir arada uygulanmaz: hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı karardaki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez. Hangisinin sizin için daha elverişli olduğu (sabıka kaydı, denetim süresi, memuriyet ve ruhsat gibi sonuçlar) her dosyada ayrıca değerlendirilir; aşağıdaki araç ilk fikri verir.

IV.

Mağdur ve katılan: suçtan zarar görenin hakları

Ceza davası savcı ile sanık arasında yürür; mağdur davaya katılmazsa dosyada yalnızca bir tanıktır. Katılan olmak, delil isteme, duruşmada söz alma ve kanun yoluna başvurma hakkını verir. Tazminat ise ceza mahkemesinden değil, ayrı bir hukuk davasıyla istenir.

Şikâyet ve süre

Şikâyete bağlı suçlarda (basit kasten yaralama, hakaret, tehdit, basit dolandırıcılığın bazı hâlleri, mala zarar verme gibi) süre, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır (TCK m. 73). Şikâyetten vazgeçme geri alınamaz. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda süre yoktur; suç duyurusu her zaman yapılabilir, fakat delillerin kaybolmaması için beklenmemelidir.

Soruşturmada haklarınız

Delillerin toplanmasını isteme, dosyadan belge örneği alma, cinsel saldırı ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda barodan ücretsiz vekil isteme, kovuşturmaya yer olmadığı kararına iki hafta içinde itiraz etme (CMK m. 173, 234). Uzlaştırmaya tabi suçlarda uzlaşmayı kabul edip etmemek sizin kararınızdır; uzlaşma teklifine süresinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır.

Davaya katılma

Suçtan zarar gören, kovuşturma aşamasında hüküm verilinceye kadar davaya katılma talebinde bulunabilir (CMK m. 237). Katılan; tanık ve delil isteyebilir, sanığa soru sorabilir, esas hakkında beyanda bulunabilir ve hükme karşı istinaf ve temyiz yoluna gidebilir (CMK m. 260). Katılma talebi reddedilmiş ya da karara bağlanmamış mağdur da kanun yoluna başvurabilir.

Tazminat

Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez. Maddi ve manevi tazminat için hukuk mahkemesinde ayrı dava açılır; ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı hukuk hâkimini bağlar, beraat kararı ise kusur yönünden bağlamaz. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme, mağdurun zararının giderilmesine bağlı olduğundan, bu aşamada tazminat çoğu zaman dava açılmadan alınır.

VI.

Kanun yolları: itiraz, istinaf, temyiz

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlarda süreler birleştirildi: itiraz, istinaf ve temyiz süreleri iki haftadır ve istinaf ile temyizde süre, gerekçeli kararın tebliğinden başlar. Süre geçtikten sonra yazılan en iyi dilekçe bile sonuç vermez; bu yüzden tebliğ tarihinin kaydedilmesi ilk iştir.

İtiraz

CMK m. 267-271 · iki hafta

Hâkim ve mahkeme kararlarına (tutuklama, adli kontrol, kısıtlama, kovuşturmaya yer olmadığı) karşı. Kararı veren merci önce kendisi düzeltebilir; düzeltmezse bir üst merci inceler. Dosya üzerinden ve hızlı karara bağlanır.

İstinaf

CMK m. 272-285 · iki hafta

İlk derece mahkemesi hükümlerine karşı bölge adliye mahkemesine. Dosya hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenir; gerekirse duruşma açılır. Yalnızca sanık lehine başvuruda ceza ağırlaştırılamaz (CMK m. 283). Sanık ve katılan sebep göstermek zorunda değildir, fakat odaklı bir dilekçe sonucu belirler.

Temyiz

CMK m. 286-307 · iki hafta

Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı Yargıtay'a; yalnızca hukuka aykırılık denetimi yapılır ve sebep gösterilmesi zorunludur. Beş yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi kararlarının çoğu kesindir; cezayı artıran kararlar ve sayılı suçlar temyize açıktır (CMK m. 286).

Karar kesinleştikten sonra

CMK m. 309, 311 · AYM

Yargılamanın yenilenmesi (yeni delil ya da olay, sahte belge, yalan tanıklık), kanun yararına bozma (istinaf ya da temyizden geçmemiş kesin kararlar için Adalet Bakanlığına başvuru) ve olağan yolların tükenmesinden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru. Üçü de dar kapsamlıdır; hangisinin gerçekçi olduğu dosya okunmadan söylenemez.

Haksız gözaltı ve tutuklama tazminatı

CMK m. 141-144

Beraat eden ya da hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişi, gözaltı ve tutuklulukta geçen süre için devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Dava, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde ağır ceza mahkemesinde açılır. Çoğu kişi bu hakkı bilmediği için süreyi kaçırır.

Beklediğinizden ağır bir karar aldıysanız ve dosyanın ikinci bir gözle okunmasını istiyorsanız: dosya incelemesi ve ikinci görüş sayfamızda lehe ve aleyhe noktaları yazılı raporda gösteriyor, isterseniz istinaf dilekçesini hazırlıyoruz. Süre hesaplayıcı da oradadır.

VII.

İnfaz: cezanın ne kadarı yatılır?

Kesinleşen hapis cezasının tamamı cezaevinde geçirilmez. İnfaz hesabı üç kavram üzerinde döner: koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve infazın ertelenmesi. Hesap suç tarihine, suç türüne ve cezanın miktarına göre değişir; aynı ceza için iki farklı suçta iki farklı sonuç çıkabilir.

Koşullu salıverilme

Süreli hapis cezalarında kural olarak cezanın yarısı iyi hâlle infaz edildikten sonra; kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, örgütlü suçlar ve terör suçları gibi sayılı suçlarda üçte iki ya da dörtte üç oranında (5275 s. K. m. 107). Müebbet hapiste yirmi dört, ağırlaştırılmış müebbette otuz yıl. Mükerrirler için oranlar ağırlaşır.

Denetimli serbestlik

Koşullu salıverilmeye kural olarak bir yıl kala, iyi hâlli hükümlü cezasının kalanını toplum içinde denetim altında geçirebilir (m. 105/A). Sıfır-altı yaş çocuğu olan kadınlar ve ağır hastalar için süre uzar; belirli tarihlerden önce işlenen suçlarda geçici hükümlerle üç yıla kadar uygulanmıştır. Hangi rejimin geçerli olduğu suç tarihine bakılarak belirlenir.

İnfazın ertelenmesi ve çağrı

Kesinleşen ilam infaz savcılığına gelir; hükümlüye on gün içinde teslim olması için çağrı kâğıdı gönderilir. Kasıtlı suçlarda üç yıl, taksirli suçlarda beş yıl ve daha az hapis cezalarında, teslim olmadan önce en çok iki kez ve her defasında altı aya kadar erteleme istenebilir (m. 17); hastalık ve gebelik gibi hâllerde infaz geri bırakılır (m. 16). Çağrıya uymamak bu hakları düşürür.

İnfaz aşamasında yapılan hatalar da düzeltilebilir: müddetnamedeki hesap, koşullu salıverilme tarihi, mahsup edilmeyen gözaltı ve tutukluluk süreleri, disiplin cezaları ve açık cezaevine ayrılma için infaz hâkimliğine başvurulur; kararlara karşı itiraz yolu açıktır.

VIII.

Ekonomik suçlar: ticari hayatın ceza yüzü

Ticari ilişkilerin bir kısmı, borcun ödenmemesi ya da ortaklığın sona ermesi üzerine ceza soruşturmasına konu olur. Bu dosyalarda şüpheli veya sanık çoğunlukla bir tacir, şirket yöneticisi ya da ortak; mağdur ise alacağını tahsil edemeyen bir başka ticari işletmedir. Ofisimizin ceza hukuku alanındaki birikimi ağırlıklı olarak bu dosyalarda yoğunlaşmaktadır. Zira ekonomik suçlarda hem savunmanın hem de şikâyetin isabetli biçimde kurulabilmesi, ceza hukuku bilgisinin yanı sıra ticaret ve borçlar hukukuna hâkimiyeti gerektirir.

Suç	Nerede karşılaşılır	Savunmada ve şikâyette belirleyici olan
DolandırıcılıkTCK m. 157-158	Ödenmeyen mal bedeli, karşılıksız çek ve senet, sahte sipariş, internet ve banka aracılığıyla işlemler.	Borç ilişkisi ile hileli davranış arasındaki sınır: sözleşme kurulurken aldatma kastı var mıydı, yoksa sonradan ödeme güçlüğü mü doğdu? Nitelikli hâller (bilişim sistemi, banka, tüzel kişilik, kamu kurumu) cezayı katlar. Etkin pişmanlıkla zararın giderilmesi, cezayı önemli ölçüde indirir.
Güveni kötüye kullanmaTCK m. 155	Emanet mal, kiralanan araç, şirket kasası, vekâletle yapılan işlemler, ortaklar arası hesap uyuşmazlıkları.	Zilyetliğin devir amacı ve bu amacın dışına çıkılıp çıkılmadığı. Ticari ilişkide "hesap verilmemesi" tek başına suç değildir; hukuk davasıyla ceza şikâyetinin birlikte planlanması gerekir. Meslek ve ticaret gereği teslim nitelikli hâldir.
Belgede sahtecilikTCK m. 204-212	Sahte fatura, imza, senet, teminat mektubu, ruhsat ve sözleşme; "naylon fatura" dosyaları.	Belgenin resmî mi özel mi olduğu, aldatma yeteneğinin bulunup bulunmadığı, belgenin kullanılıp kullanılmadığı. Bilirkişi incelemesi (imza, ıslak imza, tarih) savunmanın merkezidir. Sahte belgeyle dolandırıcılıkta her iki suçtan ayrı ceza verilebilir.
Vergi suçlarıVUK m. 359	Sahte ya da yanıltıcı belge kullanma, defter ve belgeleri gizleme, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme.	Vergi inceleme raporu ile ceza dosyasının birlikte okunması; "bilerek kullanma" unsurunun ispatı; birden fazla dönem ve belge için zincirleme suç. Vergi ziyaı cezasının ödenmesi ve etkin pişmanlık, cezanın indirilmesini sağlar. Şirket yöneticisinin kişisel sorumluluğu temsil yetkisine ve fiilî yönetime göre belirlenir.
Hileli ve taksirli iflasTCK m. 161-162	İflas ya da konkordato öncesinde mal kaçırma, muvazaalı satış, borçları artıran işlemler, defter tutmama.	İflas kararının kesinleşmiş olması dava şartıdır. Hangi işlemin olağan ticari karar, hangisinin alacaklıları zarara uğratma kastı taşıdığı; konkordato sürecinde yapılan işlemlerin geçici mühlet kararına uygunluğu.
Karşılıksız çek5941 s. K. m. 5	Çekin karşılıksız çıkması; şikâyet hamil tarafından icra ceza mahkemesine yapılır.	Şikâyet süresi (üç ay, en geç bir yıl), çekin ibraz süresi, hesap sahibinin ve yetkilisinin kim olduğu, ödeme hâlinde davanın düşmesi. Yaptırım adli para cezasıdır; ödenmezse hapse çevrilir ve çek düzenleme yasağı uygulanır.
Şirket yöneticisinin cezai sorumluluğuTCK m. 20, TTK m. 562	Şirketin işlemlerinden doğan suçlarda yönetim kurulu üyesi, müdür ve fiilî yöneticiler.	Tüzel kişiye ceza verilmez; fiili kimin işlediği, kimin bildiği ve kimin önleme yükümlülüğünü ihlal ettiği belirlenir. İmza sirküleri, yönetim kurulu kararları ve iç yönerge bu dosyalarda ilk incelenen belgelerdir. Ticari defterlerin tutulmaması ve bilgi verme yükümlülüğünün ihlali TTK'nın kendi cezalarına tabidir.

Ekonomik suç dosyalarında ceza ve hukuk yolu birlikte düşünülür: ceza şikâyeti, alacağın tahsilini hızlandırabilir ama yanlış kurulmuş bir şikâyet, iftira ve tazminat riskini de getirir. Savunma tarafında ise ödeme ya da anlaşma, cezayı belirleyen en güçlü etkendir; sıra ve zamanlama önemlidir.

IX.

Sık yapılan hatalar

Avukatsız ifade vermek.İfade savunma değil delildir. Müdafi olmadan verilen kolluk ifadesi mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz; buna rağmen dosyanın yönünü o ifade çizer.
Tebligatı ciddiye almamak.Çağrı kâğıdına gitmemek zorla getirmeye, gerekçeli kararı "nasıl olsa avukata gidecek" diye bekletmek iki haftalık istinaf süresinin kaçmasına yol açar. Tebliğ zarfının tarihi kaydedilir.
Mağdurla doğrudan temas.Şikâyetçiyi aramak, mesaj atmak ya da "şikâyetini geri al" demek, tehdit ve tanığı etkileme suçlamasına dönüşebilir. Uzlaşma, uzlaştırmacı ya da avukat üzerinden yürütülür.
Telefonu ve mesajları silmek.Silinen veriler çoğu zaman geri getirilir ve silme işleminin kendisi aleyhe değerlendirilir; delil karartma şüphesi tutuklama sebebidir. Lehe mesajlar ise kaybolur.
Seri muhakeme ya da basit yargılamayı okumadan kabul etmek.İndirim caziptir; fakat kabul edilen ceza sabıkaya işler ve geri alınamaz. Beraat ihtimali olan dosyada indirimli mahkûmiyet kazanç değildir.
Ceza alternatiflerini istememek.Mahkeme, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını, ertelemeyi ve seçenek yaptırımı kendiliğinden de değerlendirir; fakat talep edilmemiş ve zararı giderilmemiş dosyada bu kurumlar çoğu zaman gerekçesiz geçilir.
Şikâyette süreyi ve delili ihmal etmek.Altı aylık şikâyet süresi geçtikten sonra yapılan şikâyet sonuç vermez. Ekran görüntüsü, dekont ve kayıtlar toplanmadan yapılan suç duyurusu çoğu zaman kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla biter.
Beraatten sonra tazminatı unutmak.Haksız tutuklama tazminatı için süre, beraatin kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç aydır. Çoğu kişi bu hakkı bilmediği için kaçırır.

Yaklaşımımız

Dosyayı tutanak tutanak okuruz

Ceza dosyasında savunma özetten değil, tutanaklardan çıkar: aramanın saati, ifadenin alınma biçimi, tanığın önceki beyanıyla sonraki beyanı arasındaki fark, bilirkişinin varsayımı. Her duruşma öncesi dosyanın tamamı yeniden okunur.

Ticareti bilen bir ceza savunması

Ekonomik suç dosyalarında olayın ticari arka planı (sözleşme, çek, fatura, şirket yapısı) savunmanın kendisidir. Şirketler ve ticaret hukuku ile icra ve iflas çalışmalarımız, bu dosyalarda doğrudan devrededir.

Gerçekçi konuşuruz

Beraat ihtimali olan dosyayla, en iyi sonucun erteleme ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması olduğu dosya birbirinden farklıdır. İlk görüşmede hangi dosyada olduğunuzu açıkça söyleriz; strateji buna göre kurulur.

Her aşamada ulaşılabilir

Gözaltı ve tutuklama saat beklemez. İfade, sorgu ve tutukluluk incelemelerinde yanınızda bulunur; tutuklu dosyalarda yakınlarınızı düzenli bilgilendiririz. Mevcut avukatınız varken ikinci görüş için de başvurabilirsiniz.

XI.

Sık sorulanlar

İfadeye çağrıldım; gitmeden önce ne yapmalıyım?

Önce bir avukatla görüşün; ifade vermeden önce müdafiyle görüşme hakkınız vardır ve ifade sırasında müdafi hazır bulunabilir. Hangi suçtan ve hangi dosya numarasıyla çağrıldığınızı öğrenin, susma hakkınız olduğunu bilin, belge ve mesaj kayıtlarınızı koruyun. Müdafi olmadan kollukta verilen ifade, mahkemede doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Gözaltı en fazla ne kadar sürer?

Bireysel suçlarda gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati, yol süresi ise on iki saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda savcı gözaltı süresini her defasında bir günü geçmemek üzere en çok üç gün uzatabilir. Süre sonunda ya serbest bırakılır ya da tutuklama talebiyle hâkim önüne çıkarılırsınız.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedir, sabıkaya işler mi?

İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına mahkûm olan, daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış ve mağdurun zararını gidermiş sanık hakkında mahkeme hükmü açıklamayabilir. Beş yıllık denetim süresinde kasıtlı suç işlenmezse dava düşer; karar adli sicile değil, yalnızca bu amaçla tutulan ayrı bir kayda işlenir. 1 Haziran 2024'ten sonra verilen kararlara karşı istinaf yolu açıktır.

Hapis cezası ertelenebilir mi?

İki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişiler için sınır üç yıldır. Daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm olmamış olmak ve mahkemede yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir; mahkeme zararın giderilmesini şart koşabilir.

Mağdur olarak şikâyet için ne kadar sürem var?

Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı aydır; bu süre geçince şikâyet hakkı düşer. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda süre yoktur, fakat dava zamanaşımı işler. Suç duyurusunu yazılı ve tarih sıralı yapın, delilleri (mesaj, kayıt, rapor, dekont) şimdiden koruyun.

Kararı istinaf etmek için ne kadar sürem var; cezam artar mı?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlarda istinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. İstinafa yalnızca sanık lehine başvurulmuşsa yeni hüküm öncekinden ağır olamaz; savcı ya da katılan da aleyhe başvurmuşsa bu güvence kalkar.

Cezam kesinleşti; ne kadarını yatarım?

Süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme kural olarak cezanın yarısının infazından sonra mümkündür; kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgütlü suçlar gibi bazı suçlarda bu oran üçte iki ya da dörtte üçtür. Koşullu salıverilmeye kural olarak bir yıl kala denetimli serbestlik uygulanabilir; eski tarihli suçlarda geçici hükümlerle bu süre daha uzundur. Hesap, suç tarihine ve suç türüne göre dosya üzerinden yapılır.

Haksız yere tutuklandım; tazminat alabilir miyim?

Beraat eden ya da hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişi, gözaltı ve tutuklulukta geçen süre için maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Dava, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde ağır ceza mahkemesinde açılır.

Adli sicil kaydım ne zaman silinir?

Mahkûmiyet, cezanın infazının tamamlanmasıyla adli sicilden silinip arşiv kaydına alınır; arşiv kaydı ise suçun türüne ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararına göre beş, on beş ya da otuz yıl sonra silinir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması adli sicile hiç işlemez; ön ödeme ve uzlaşma da kayıt bırakmaz.

Avukatım var; ikinci bir görüş alabilir miyim?

Evet. Dosyanızı okuyup lehinize ve aleyhinize noktaları yazılı bir raporda gösteririz; mevcut avukatınızla çalışmanızı sürdürebilirsiniz. Ayrıntı dosya incelemesi ve ikinci görüş sayfasındadır.

İlk adım

İfadeden önce, karardan sonra: önce bizi arayın

Çağrı kâğıdını, iddianameyi ya da gerekçeli kararı gönderin; hangi aşamada olduğunuzu, hangi sürenin işlediğini ve ilk adımın ne olması gerektiğini aynı gün söyleyelim. Gözaltı ve tutuklama durumlarında mesai saati beklemeyin.

Randevu talebi WhatsApp ile yazın 0532 580 00 58

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki görüş yerine geçmez. Görüşmenin içeriği Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca gizlidir.